• Z HISTORII ZAKŁADU

    Z historii Zakładu od zarania Hydrogeologii w Uniwersytecie Wrocławskim

    Zakład Hydrogeologii powołany został w roku 1970 pod kierunkiem doc. dr hab. Michała Różyckiego. W latach 1978-1980 pracami zakładu kierował prof. Janusz Bieniewski, a od roku 1980 prof. dr hab. inż. Tatiana Bocheńska.

    Prace badawcze Zakładu Hydrogeologii skupiają się nad występowaniem wód podziemnych w formacjach skalnych Dolnego Śląska, jakością wód podziemnych ich kartografią i ochroną. Szczególne miejsce zajmują dokumentowanie zasobów wód podziemnych oraz zmiany warunków hydrogeologicznych pod wpływem działalności człowieka (górnictwo, eksploatacja wód podziemnych). Obok badań hydrogeologicznych prowadzone są prace i badania geologiczno-inżynierskie. Wyniki hydrogeologicznych badań regionalnych oraz metodyka ich prowadzenia pozwoliły na wypracowanie dość obszernej wiedzy podstawowej odnośnie wodonośności skał osadowych, krystalicznych i krasowych na Dolnym Śląsku, parametrów hydrogeologicznych skał porowatych, okruchowych i w różnym stopniu zdiagenezowanych, oraz roli poszczególnych składników przyrodniczego bilansu wodnego w kształtowaniu zasobów wód podziemnych a także ocen ilościowych w zakresie czasu i rozmiaru przestrzennych procesów hydrochemicznych i hydrodynamicznych zachodzących w środowisku skalnym. Efektem tych badań są liczne publikacje w postaci monografii, map i artykułów w czasopismach naukowych.

    Powstały prace opisujące zasoby wodne i ich jakość w Sudetach, na Opolszczyźnie, w Lubińsko – Głogowskim Okręgu Miedziowym, mapy hydrogeologiczne Głównych Zbiorników Wód Podziemnych Dolnego Śląska i szczegółowe badania w dolinie Odry. Pracownicy Zakładu prowadzą współpracę naukową z ośrodkami naukowymi w Uniwersytetach w Pradze (Czechy), Sankt Petersburgu (Rosja), Bohum (Niemcy), Limoges (Francja).

    W Zakładzie Hydrogeologii 23 pracowników uzyskało stopnie doktorskie, a 8 osób habilitowało się.

    Zajęcia dydaktyczne na specjalizacji hydrogeologicznej dla studentów prowadzone są od roku akademickiego 1975/76. Wykłady w Zakładzie prowadzili między innymi profesorowie: Cyryl Kolago, Jan Malinowski, Andrzej Karol Teisseyre, Stanisław Dmitruk i Jan Przybyłek. Około 30 % studentów geologii pisze prace magisterskie na tej specjalizacji. W latach 1970-2000 ponad 390 studentów hydrogeologii obroniło prace magisterskie.

    Od kwietnia 2000 roku istniejący dotychczas Zakład Hydrogeologii podzielił się na dwa: Zakład Hydrogeologii Podstawowej kierowany przez prof. Stanisława Staśko i Zakład Hydrogeologii Stosowanej – kierowany przez prof. dr hab. inż. Tatianę Bocheńską. Od maja 2004 roku, po śmierci prof. Bocheńskiej, obowiązki kierownika Zakładu Hydrogeologii Stosowanej przejął dr Henryk Marszałek.

    Obecnie 8 pracowników naukowo-dydaktycznych i dwoje doktorantów prowadzi zajęcia dla ok. 40 studentów specjalizacji hydrogeologicznej oraz dla studentów studiów licencjackich i magisterskich na kierunkach geologia i ochrona środowiska. Obronione w ostatnich latach prace doktorskie w Zakładzie Hydrogeologii Stosowanej to rozprawy dr Piotra Jezierskiego, dr Teresy Jasiak – Taraziewicz, dr Krzysztofa Chudego i dr Magdaleny Worsa – Kozak.

  • ROZWÓJ KADRY NAUKOWEJ

    Rozwój kadry naukowej Zakładu Hydrogeologii Stosowanej

    Początki rozwoju kadry naukowej Zakładu Hydrogeologii należy wiązać z latami 60-tymi, kiedy to
    Michał Różycki uzyskał tytuł doktora habilitowanego po przedłożeniu rozprawy pt. “Geologia i hydrogeologia okolic Wrocławia ze szczególnym uwzględnieniem utworów trzeciorzędowych”. W 1969 roku zakończył swoją rozprawę habilitacyjną Janusz Bieniewski poświęconą prognozie hydrogeologicznej skutków odwadniania kopalni Bełchatów. Pierwszą pracą doktorską wykonaną w 1973 r. Zakładzie Hydrogeologii była rozprawa
    S. Jastrzębskiego pt. “Zmiany wilgotności gruntu iłowego oraz niektórych cech fizykochemicznych pod wpływem elektroosmozy” (obrona na Politechnice Wrocławskiej). W latach 1976-87 zrealizowano 10 prac doktorskich pod opieką doc. Różyckiego oraz prof. Bieniewskiego, prof. J. Malinowskiego,
    prof. A. Różkowskiego, prof. B. Grabowskiej–Olszewskiej i doc. J. Kotowskiego. W tym czasie zakończono też dwie habilitacje. Kolejne doktoraty zrealizowano w okresie 1992-2001. Promotorami ich byli
    prof. prof. T. Bocheńska, H. Brill (Francja), S. Staśko i J. Górski. Ogółem w Zakładzie Hydrogeologii wykonanych zostało 20 prac doktorskich oraz 7 habilitacji. W nowoutworzonym Zakładzie Hydrogeologii Stosowanej zostały obronione 4 rozprawy doktorskie. Wykaz prac kwalifikacyjnych (doktorskich i habilitacyjnych) zestawiono poniżej:

     

    Data Autor Tytuł Promotor i recenzenci
    14.05.1973 Stanisław Jastrzębski Zmiany wilgotności gruntu iłowego oraz niektórych cech fizykochemicznych pod wpływem elektroosmozy (obrona na Politechnice Wrocławskiej) prof. dr hab. Z.Szafran, rec.: doc. dr hab. R. Biernatowski, doc. dr hab. M. Mysiak, doc. dr hab. E. Stępowska
    14.12.1976 Zbigniew Burzyński – pracownik Poltegoru Warunki hydrogeologiczne złoża węgla brunatnego Pątnów doc. dr hab. J.Bieniewski, rec.: doc. dr hab. M.Różycki i doc. dr inż. J.Sozański
    01.06.1976 Józef Kryza Hydrogeologia plejstoceńskiej doliny Kopalnej Małej Panwi koło Opola doc. M.Różycki, rec.: prof. dr habil. J.Malinowski, doc dr hab. J. Bieniewski i doc. dr hab. A.Różkowski
    12.12.1976 Tatiana Bocheńska Prognoza zjawisk hydrogeologicznych towarzyszących przyszłej eksploatacji górniczej w strefie wychodni cechsztynu okolic Lubina (obrona na Politechnice Wrocławskiej) doc. dr hab. J. Bieniewski, rec.: prof. dr hab. inż. A.S. Kleczkowski, doc. dr hab. J.B. Tomaszewski
    27.06.1977 Stefan Kowalski Wody podziemne w skałach górnokredowych Gór Stołowych doc. dr hab. M.Różycki, rec.: prof. dr J.Oberc i doc. dr hab. C.Kolago
    27.06.1977 Eugeniusz Zakowicz Strefowość hydrochemiczna a problem genezy wód podziemnych w utworach permo-triasowych okolic Lubina i Polkowic doc. dr hab. M.Różycki, rec. prof. dr J.Oberc Oberc i doc. dr hab. C.Kolago
    20.03.1983 Janusz Moryl Wpływ budowy strukturalnej iłu na orientację przestrzenną powierzchni ścinania powstającej w trójosiowym stanie naprężeń w strukturach pochodzenia glacitektonicznego (obrona na Politechnice Wrocławskiej) doc. dr hab. J.Kotowski, rec.: prof. dr hab. S. Dmitruk, prof. dr hab. M. Dumicz
    04.04.1983 Krystyna Choma-Moryl Analiza zmienności własności fizycznych iłów poznańskich okolic Wrocławia na tle ich genezy i litostratygrafii prof. dr hab. B.Grabowska-Olszewska, rec.: Prof. dr hab. S.Dmitruk, doc.dr hab. S.Rybicki
    10.01.1986 Halina Kryza Hydrogeologiczne warunki odpływu podziemnego w zlewni Kamienicy w masywie Śnieżnika prof. dr hab. J.Malinowski, rec.: prof. dr A.Michalik, doc. dr hab. D.Małecka
    08.08.1986 Stanisław Staśko Warunki hydrogeologiczne węglanowych utworów triasu opolskiego prof. dr hab. A.Różkowski, rec.: prof. dr hab. J.Malinowski, prof. dr hab. S.Krajewski
    14.07.1987 Lech Poprawski Wpływ budowy geologicznej na kształtowanie się warunków hydrogeologicznych w dolinie Odry między Krapkowicami a ujściem Nysy Kłodzkiej prof. dr hab. J.Malinowski, rec.: prof. dr hab. S.Krajewski, prof. dr hab. A. Teisseyre
    24.06.1992 Maciej Lubczyński Model warunków hydrogeologicznych struktury wodonośnej Ziębic doc.dr hab. inż. T. Bocheńska, rec.: prof. dr hab. inż. J. Kowalski, prof. dr hab. inż. A.Szczepański
    08.06.1994 Henryk Marszałek Warunki hydrogeologiczne zlewni Kamiennej w Sudetach Zachodnich prof. dr hab. inż. T. Bocheńska, rec.: prof. dr hab. D. Małecka, dr hab. J. Tomaszewski
    10.10.
    1995
    Robert Tarka Zasilanie wód podziemnych w krystalicznych masywach górskich na przykładzie badań w masywie Śnieżnika prof. dr hab. inż. T. Bocheńska, rec.: dr hab. L. Radczuk, dr hab. J. Przybyłek
    14.11.1997 Piotr Jacek Gurwin Model hydrogeodynamiczny systemu wodonośnego pradoliny Odry w rejonie Głogowa prof. dr hab. inż. T. Bocheńska, rec.: prof. dr hab. B. Kozerski, prof. dr hab. J. Górski
    30.10.1998 Piotr Limisiewicz Ocena podatności wód podziemnych na zanieczyszczenia w wybranych zlewniach Dolnego Śląska prof. dr hab. inż. T. Bocheńska, rec.: prof. dr hab. A. Macioszczyk, prof. dr hab. inż. J. Szczepańska
    17.09.1999 Mariusz Rinke Migration des meatux sous les decharges d’ordures menageres: etudes de cas (obrona na Uniwersytecie w Limoge – Francja) prof. dr H. Bril, prof. dr G. Matejka, rec.: prof. dr J.C. Touray, prof. dr hab. inż. A. Jasiński
    29.10.1999 Wojciech Rejman Wpływ czynników antropogenicznych na skład chemiczny płytkich wód podziemnych na terenie ujęcia infiltracyjnego dla miasta Wrocławia dr. hab. inż. W. Roszak, dr hab. S. Staśko, rec.: prof. dr hab. J. Górski, dr hab. M.O. Jędrysek
    26.11.1999 Mirosław Wąsik Zdolność infiltracyjna utworów przypowierzchniowych a zasilanie wód podziemnych prof. dr hab. inż. T. Bocheńska, rec.: prof. dr hab. J. Motyka, prof. dr hab. J. Przybyłek
    20.06.2000 Mariusz Mądrala Wpływ warunków hydrogeochemicznych na formowanie się składu chemicznego wód podziemnych na ujęciach w dolinach rzecznych prof. dr hab. J. Górski, rec.: prof. dr hab. inż. T. Bocheńska, prof. dr hab. A.Sadurski
    10.12.2002 Piotr Jezierski Chemizm wód podziemnych a ich dynamika w obszarze Rudaw Janowickich. prof. dr hab. inż. T. Bocheńska, rec.: dr hab. prof. S. Staśko, dr hab. inż. prof. W. Ciężkowski
    27.06.2003 Teresa Jasiak-Taraziewicz Hydrogeologia doliny Odry między Wrocławiem a ujściem Nysy Łużyckiej prof. dr hab. inż. T. Bocheńska, rec.: dr hab. prof. S. Staśko, dr hab. inż. prof. J. Przybyłek
    27.09.2005 Krzysztof Chudy Zmiany warunków hydrogeologicznych w rejonie Niecki Nowej Rudy w związku z likwidacją kopalń węgla kamiennego prof. dr hab. inż. T. Bocheńska, prof. dr hab. S. Staśko,
    rec.: dr hab. inż. prof. W. Ciężkowski,
    dr hab. prof. A. Kowalczyk
    27.01.2007 Magdalena Worsa-Kozak Wahania zwierciadła wód podziemnych na terenach zurbanizowanych (miasto Wrocław) prof. dr hab. inż. T. Bocheńska, prof. dr hab. S. Staśkorec : prof. dr hab. inż. Jerzy Kowalski (UPr Wrocław), prof. dr hab. inż. Jacek Motyka (AGH Kraków)

     

     

    Habilitacje pracowników Zakładu Hydrogeologii i Zakładu Hydrogeologii Stosowanej (od 2000 r.):

     

     

    Data Nazwisko Tytuł rozprawy
    22.04.1965 Dr Michał Różycki Geologia i hydrogeologia okolic Wrocławia ze szczególnym uwzględnieniem utworów trzeciorzędowych
    13.11.1969 Dr Janusz Bieniewski Prognoza hydrogeologiczna odwodnienia złóż węgla brunatnego eksploatowanych odkrywkowo na przykładach z rejonu Bełchatowa
    05.12.1974 Dr Jan Malinowski Hydrogeologia Roztocza Zachodniego
    02.07.1987 Dr Stefan Kowalski Drenaż wód w warunkach laboratoryjnych na przykładzie wybranych utworów kenozoicznych Sudetów i ich przedpola
    22.02.1988 Dr inż. Tatiana Bocheńska Kształtowanie się warunków hydrodynamicznych w lubińsko-głogowskim obszarze miedzionośnym pod wpływem odwodnienia kopalń
    1991 Dr inż. Wojciech Roszak(kolokwium na Politechnice Wrocławskiej Kształtowanie się składu chemicznego płytkich wód podziemnych w pradolinie Odry w okolicach Wrocławia
    09.01.1997 Dr Stanisław Staśko Wody podziemne w skałach krystalicznych na podstawie badań wybranych obszarów Sudetów polskich.
    14.10.2004 Dr Krystyna Choma-Moryl Badania wybranych gruntów spoistych z terenu Dolnego Śląska jako uszczelnienień składowisk odpadów komunalnych
    05.12.2008 Dr Henryk Marszałek Kształtowanie zasobów wód podziemnych w rejonie Kotliny Jeleniogórskiej
    23.03.2012 Dr Jacek Gurwin Ocena odnawialności struktur wodonośnych bloku przedsudeckiego

    Dalsze awanse naukowe przedstawiają się następująco: T.Bocheńska w r 1988 została docentem, w 1992 profesorem uczelnianym, w r.1996 otrzymuje tytuł profesora a w 1999 Minister Edukacji Narodowej mianuje ją na stanowisko profesora zwyczajnego. S. Staśko w r. 1999 otrzymuje nominację na stanowisko profesora uczelnianego.

    Na zawsze odchodzą z zespołu kadry naukowej Zakładu doc. dr hab. S. Kowalski i prof. dr hab. A.K. Teisseyre w 1991 r., dr hab. inż. W. Roszak (1999) oraz prof. dr hab. inż. Tatiana Bocheńska – jest to bolesna strata dla Instytutu Nauk Geologicznych.

    Kierownik Zakładu Hydrogeo-logii Stosowanej
    (2000-2004)
    prof. dr hab. inż. Tatiana Bocheńska

    Wsparcia w pracach naukowych oraz w procesie dydaktycznym udzielają kadrze dydaktyczno-naukowej pracownicy techniczni. Wykonują wiele prac i pomiarów terenowych, badań i oznaczeń laboratoryjnych, interpretacji graficznych, zestawiają bazy danych, pomagają w przygotowaniu publikacji. Ogółem na stanowiskach technicznych w różnych okresach funkcjonowania zakładu pracowało ponad 15 osób (w tym również późniejsi pracownicy naukowi; w latach 1970 – 2000):

     

    L.p. Imię i Nazwisko Lata zatrudnienia Stanowisko
    1. Mgr Barbara Kijowska 1970 – 08.1994 Specjalista
    2. Danuta Piotrowska 1.07.1972 – 31.10.1983 Starszy technik
    3. Elżbieta Jabłońska 18.11.1972 – 13.11.1983 Starszy technik
    4. Mgr inż. Miłowit Borysow 10.10.1975 – 30.09.1978 Specjalista górnik
    5. Aniela Dudek 1.07.1976 – 28.02.1989 Pomoc techniczna
    6. Mgr Kazimiera Krzystek Od 15.09.1976 – 08.2002 Specjalista
    7. Joanna Bereza 5.01.1978 – 31.08.1979 Pomoc techniczna
    8. Mgr Gabriela Biniak 1.04.1980 – 31.07.2013 Specjalista
    9. Małgorzata Bednarz Od 1.09.1981 Starszy technik
    10. Andrzej Kobiałka 22.04.1981 – 31.05.1991 Majster
    11. Mgr Piotr Limisiewicz 15.05.1986 – 30.09.1990 Samodzielny geolog
    12. Mgr Mariusz Mądrala 1.10.1991 – 30.09.1992 Samodzielny geolog
    13. Mgr Mirosław Wąsik 1.10.1992 – 12.02.1995 Samodzielny geolog
    14. Mgr Agnieszka Kowalczyk 1.08.1994 – 31.01.2001 Samodzielny geolog
    15. Mgr Jacek Tyburczy 18.04.1995 – 31.10.1998 Samodzielny geolog
  • ROZWÓJ BAZY LOKALOWEJ I LABORATORYJNEJ

    Rozwój bazy lokalowej i laboratoryjnej

    Od chwili powstania Zakładu Hydrogeologii boryka się on z poważnymi trudnościami lokalowymi. Początkowo przydzielono jego zespołowi jeden pokój w pomieszczeniach byłej Katedry Geologii Ogólnej, później dwa pokoje w pomieszczeniach Katedry Stratygrafii oraz niewielkie pomieszczenia na parterze przy ul. Cybulskiego nr 30 i 32 (w rejonie dzisiejszego Muzeum Geologicznego i szlifierni). Również w początkach lat 70-tych Zakładowi przydzielono 400 m2 piwnic pod pomieszczeniami Instytutu przy ul. Cybulskiego 30.

    W pomieszczeniach piwnicznych rozpoczęto tworzenie laboratoriów Zakładu: geologiczno – inżynierskiego i hydrogeologicznego (znajdują się one tam do dziś). Na szczególną uwagę zasługuje ogromny wkład J. Kryzy w tworzenie bazy lokalowo-aparaturowej i organizację procesu naukowo-dydaktycznego w tamtych latach.

    Laboratorium geologiczno-inżynierskie rozpoczynało działalność od zgromadzenia: aparatów trójosiowego ściskania typu norweskiego, aparatów bezpośredniego ścinania, aparatów Proctora, Casagranda oraz sprzętu do oznaczania własności fizycznych gruntu. W okresie minionych 40 lat rozwinęło się ono w nowoczesną placówkę dydaktyczno-naukową, wyposażoną w wymienioną aparaturę oraz konsolidometr Rowe’a, a także zestawy do badań agresywności środowiska gruntowo-wodnego.

    Laboratorium hydrogeologiczne rozpoczynało swoją działalność od zgromadzenia kilku przyrządów radiometrycznych, świstawek i taśm mierniczych, kilku wstrząsarek, aparatów Wiłuna, wag, kompletów sit i pomp próżniowych. Od 1971 roku zaczęto gromadzić sprzęt i aparaturę do modelowania filtracji. Był to sprzęt do budowy modeli gruntowych, analog szczelinowy, urządzenia AEHD, integratory sieciowe, analizator pola AP-600.

    W roku 1986 zakupiono komputery ZX Spectrum i Amstrong, rozpoczynając etap zastosowań numerycznego modelowania filtracji wód podziemnych. W chwili obecnej laboratorium hydrogeologiczne wyposażone jest m.in. w aparaturę specjalistyczną taką jak: wstrząsarki do wykonywania analiz sitowych na sucho i na mokro, piknometr do oznaczania porowatości skał, aparaty do oznaczania współczynnika filtracji przy stałym lub zmiennym ciśnieniu i do oznaczania współczynnika odsączalności skał zwięzłych.

    Ponadto w laboratorium istnieją stanowiska badawcze do oznaczania: przepuszczalności skał zwięzłych, porowatości efektywnej skał zwięzłych, kwasowości wymiennej, współczynnika odsączalności skał luźnych, współczynnika filtracji skał luźnych. Laboratorium hydrogeologiczne wyposażone jest również w sprzęt polowy i laboratoryjny umożliwiający pobór i przygotowanie prób do badań.

    Istotnym elementem hydrogeologicznej bazy laboratoryjnej było jedno z niewielkich pomieszczeń na parterze przy ul Cybulskiego 32, w którym zorganizowano laboratorium hydrochemiczne. Początkowowyposażono go w podstawowy sprzętdo wykonywania analiz chemicznych wód metodą miareczkowania, stopniowo udoskonalając zarówno sprzęt jak i wyposażenie aparatury.

    W pierwszej połowie lat 90-tych powiększyła się powierzchnia lokalowa zajmowana przez Zakład Hydrogeologii o pomieszczenia na III piętrze i strychu przy ul. Cybulskiego 34 oraz na II piętrze przy ul Cybulskiego 32. W tym czasie, przy dużym zaangażowaniu pracowników oraz dzięki zakupionej aparaturze i dostępie do lokali w obrębie Zakładu stało się możliwe powołanie w 1993 roku Pracowni Geologii Środowiskowej (kierownik dr J. Kryza) oraz stworzenie Laboratorium Numerycznego Modelowania Filtracji. Laboratorium to jest wyposażone w sprzęt komputerowy, w skład którego wchodzą komputery PC, dwie stacje robocze oraz urządzenia peryferyjne (m. in. skaner A3, kilka skanerów A4, ploter formatu A0 itp.), a także zestaw programów modelujących (m.in. Visual ModFlow, Hydrus 2D). W 2001r. laboratorium przemianowano na Pracownię Numerycznego Modelowania Filtracji (kierownik J.Gurwin).

    Na początku 2005 roku Zakład Hydrogeologii Stosowanej otrzymał z Komitetu Badań Naukowych grant aparaturowy, w ramach którego zakupiono sprzęt (komputery, ploter, drukarki, GPS-y) i oprogramowanie (m.in.: MapInfo) do Pracowni Hydrogeologii Regionalnej. Dzięki temu stało się możliwe rozszerzenie zainteresowań naukowych na nowe obszary związane z implementacją i wykorzystaniem Systemów Informacji Geograficznej (SIP, z ang. GIS) w hydrogeologii.

    Każde z wymienionych laboratoriów w Zakładzie odgrywa istotną rolę w procesie kształcenia studentów. W każdym znajduje się od 6 do 10 stanowisk przystosowanych do prowadzenia programowych zajęć dydaktycznych oraz badań wykonywanych w ramach prac magisterskich.